Taken
De gemeente voert een sport- en beweegbeleid en is verantwoordelijk voor het accommodatiebeleid. Het sport- en beweegbeleid beperkt zich niet tot het sportbeleid, maar raakt ook andere beleidsterreinen, zoals onderwijs, welzijn, recreatie, jeugd, gezondheid en ruimtelijke ordening. Sport en bewegen is een beleidsterrein waaraan de gemeenten volstrekt autonoom, zonder nadere wet- en regelgeving, inhoud kunnen en mogen geven. Dat betekent dat er enerzijds ruimte is voor creatieve en innovatieve plannen en activiteiten. Anderzijds kunnen gemeenten ook andere prioriteiten stellen en dit beleidsterrein grotendeels laten liggen. Zo kunnen dus grote lokale verschillen ontstaan.

Rol
Uit onderzoek blijkt dat structurele samenwerking tussen school en sport tot nu toe niet optimaal van de grond komt. De beperkte omvang van de samenwerking en het ad hoc karakter van het school-en-sportaanbod maken dat de samenwerking nog nauwelijks bijdraagt aan het creëren van nieuw, aanvullend sportaanbod voor inactieven of extra aanbod voor actieve leerlingen. Scholen en sportverenigingen zien niet altijd het nut van de samenwerking in of ervaren te veel drempels bij de uitvoering.¹  Scholen en sportorganisaties staan wel achter de doelstelling dat de jeugd meer zou moeten sporten en bewegen, maar voelen zich geen probleemeigenaar en zien zichzelf daardoor vaak ook niet als de kartrekker om hier wat aan te doen. Een kartrekker is wel nodig. De gemeente is een geschikte partij om deze rol op zich te nemen.

De gemeente kan als kartrekker een duidelijk beleid te formuleren op het gebied van sport en bewegen en partijen bijeenbrengen in netwerken. Binnen een bestuurlijk netwerk is er voor de gemeente een regisseursrol weggelegd. De gemeente kan er hierbij voor kiezen veel of juist weinig uit te besteden aan andere partijen. Een gemakkelijke insteek is het agenderen van dit thema bij bestaande bestuurlijke samenwerkingsverbanden.

¹ De gemeente kan de werkgever zijn van combinatiefunctionarissen, BOS-coördinatoren of –medewerkers. Ook sportbuurtwerkers kunnen in dienst zijn bij de gemeente.

Functionarissen sport en bewegen

De wethouder
Uiteraard is de wethouder die sport in zijn pakket heeft, betrokken bij het tot stand komen van het sport- en beweegbeleid in de gemeente. Ook andere wethouders verantwoordelijk voor aanpalende beleidsterreinen zijn belangrijke betrokkenen.

Beleidsambtenaren
De beleidsambtenaar of -ambtenaren sport zitten dichter dan de wethouder op de uitvoering. In kleine gemeenten worden verschillende functies door een en dezelfde persoon uitgevoerd. In grotere gemeenten zijn de verschillende functies vaak opgesplitst en toebedeeld aan meerdere personen. Binnen de gemeentelijke organisatie zijn verschillende andere beleidsterreinen betrokken bij sport- en bewegingsactiviteiten zoals onderwijs, welzijn, cultuur en ruimtelijke ordening. De gemeenteambtenaar die participeert in bestuurlijke netwerken rond sport en bewegen, zal de verschillende beleidsterreinen moeten vertegenwoordigen of meerdere ambtenaren moeten de taken verdelen. Meestal zal de ambtenaar sport de regie hebben, maar ook iemand die binnen de gemeente verantwoordelijk is voor de brede school, de afdeling welzijn of de leefbaarheid in een bepaalde wijk kan die rol op zich nemen.

Combinatiefunctionarissen, BOS-coördinatoren, sportbuurtmedewerkers
De gemeente kan de werkgever zijn van combinatiefunctionarissen, BOS-coördinatoren of –medewerkers. Ook sportbuurtwerkers kunnen in dienst zijn bij de gemeente

Personeel welzijnsinstellingen en GGD
Een aantal welzijnsinstellingen valt, met het gehele personeelsbestand, onder de gemeente. De GGD is als onderdeel van de gemeente verantwoordelijk voor de uitvoering van gemeentelijk gezondheidsbeleid en heeft jeugdverpleegkundige, artsen en consulenten in dienst.

Personeel sportservice
Een aantal gemeenten kent een sportserviceorganisatie. Dit is de uitvoeringsorganisatie van het gemeentebeleid op het gebied van sport en bewegen. Hoeveel personeel in dienst is bij een sportserviceorganisatie en welke functies er zijn verschilt enorm per sportserviceorganisatie. Het kan bijvoorbeeld gaan om BOS-consulenten, combinatiefunctionarissen, verenigingsondersteuners of sportconsulenten.

Kenmerkend
De gemeente is de partij die het lokale sport- en beweegbeleid dient te formuleren en te verankeren. Hierbij kan men aansluiten op het accommodatiebeleid, maar ook op beleidsterreinen naast sport, zoals onderwijs-, gezondheidszorg-, welzijnsbeleid en ruimtelijke ordening.

De gemeente is de partij die de subsidies van het rijk aanvraagt en sturing geeft aan projecten. Daarnaast heeft de gemeente een centrale positie tussen de verschillende betrokken partijen. De gemeente heeft al contacten met elk van de partijen en is in staat ze bij elkaar te brengen. Sportservicepunten en welzijnsinstellingen vallen vaak onder de gemeente, net als de GGD. De gemeente is verantwoordelijk voor het wijkbeleid en heeft ervaring met het aanbieden van (sport)activiteiten voor speciale doelgroepen.

Binnen het aandachtsgebied sport zal vaak de focus liggen op het realiseren en beheren van sportaccommodaties. Sport- en beweegbeleid is geen wettelijke taak. Gemeenteambtenaren die zich bezighouden met sport en bewegen, hebben daarom vaak beperkte tijd voor de verbinding tussen school en sport.
Hoe de gemeente is georganiseerd, welke prioriteiten zij stelt en hoeveel slagkracht zij heeft zal sterk variëren. Ook gemeentebeleid is sterk plaatsgebonden. De rol die de gemeente voor zichzelf ziet in het versterken van de samenhang tussen school en sport, zal ook sterk verschillen.