Rotterdam Sportstad

Situatieschets
Rotterdam is een sportstad. Zo organiseert de stad grote sportevenementen als de marathon en de Tour.Aan de andere kant kent de Rotterdamse bevolking de laagste sportdeelname van Nederland. Dit komt doordat in het onderwijs in het verleden is bezuinigd op devakleerkrachten LO en omdat er maar weinig verenigingen in de woonwijken zijn gevestigd. Daarnaast kent Rotterdam een oververtegenwoordiging van achterstandsgroepen. Onder deze groepen is de deelname aan sportactiviteiten zeer laag. Deze constateringen vormen sinds jaren aanleiding om meer aandacht te besteden aan de breedtesport in de stad. De verbinding tussensport(verenigingen) en onderwijs is op verschillende manieren tot stand gebracht. Twee belangrijke beleidsprogramma’s in dit kader zijn: Lekker Fit! (PO, later ook VO) en de Schoolsportverenigingen.

Bestuurlijk netwerk: in grote lijnen
De gemeente Rotterdam heeft een stevige regierol binnen het sportbeleid in de stad. Onder aanvoering van de dienst Sport en Recreatie werken de stichtingen Rotterdam Topsport en Sportsupport Rotterdam samen aan het stedelijk sportbeleid. Deze drie diensten worden gezamenlijk beschouwd als de partners van Rotterdam Sportstad. Deze diensten zijn naast de beleidsvorming ook sterk betrokken bij de uitvoering van de beleidsprogramma’s. De opdrachtgevers van de partners Rotterdam Sportstad zijn het College en de deelgemeenten. Het College bewaakt de voortgang van het sportbeleid voor de gemeente als geheel. De deelgemeenten opereren vanuit het perspectief van de wijk; zij gebruiken stedelijke doelen bij het formuleren van wijkgerichte opdrachten. Ook dragen zij binnen hun gebied een deel van de financiële lasten. Vooral in situaties waarin sport als middel wordt ingezet om andere doelen te bereiken, is het een taak van de partners Rotterdam Sportstad om ook partners op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs en veiligheid te betrekken.

Uitvoerende netwerken: in grote lijnen
De dienst Sport en Recreatie heeft, via een Stichting Werkgeversinstituut als formele werkgever) 120 vakleerkrachten LO-nieuwe stijl in dienst, die lessen bewegingsonderwijs op de scholen verzorgen. De eerste twee jaar worden deze vakleerkrachten volledig door de gemeente bekostigd, daarna betalen de scholen 1/3 deel van de loonkosten mee.
Alle kinderen van groep 1 t/m groep 8 besteden minimaal drie en maximaal vijf uur per week onder schooltijd aan sport en bewegen. Ook wordt er een naschools aanbod aan sportactiviteiten geboden. Omdat de LO-vakleerkracht nieuwe stijl ook de taak heeft om (naschoolse) activiteiten te verzorgen in samenwerking met schoolsportverenigingen, past deze functie in het profiel van de combinatiefunctionaris.

Schoolsportverenigingen
Het Rotterdamse project schoolsportverenigingen wordt uitgevoerd door Sportsupport Rotterdam. Het is één van de ‘proeftuinen nieuwe sportmogelijkheden’ van NOC*NSF. Het project is aanvankelijk van start gegaan in het PO.
Kortweg houdt dit project in dat trainers van sportverenigingen na schooltijd sportlessen komen geven in en rond de scholen in achterstandswijken. In die wijken is de sportdeelname onder kinderen heel laag, onder andere doordat er vaak geen verenigingen zijn gevestigd en het voor jonge kinderen dan moeilijk is om zelf naar een vereniging te gaan. Daarnaast wordt lidmaatschap van een sportvereniging van huis uit vaak niet gestimuleerd. Knelpunt is het gebrek aan ruimte in de wijk. Er worden dan ook veel sport- en spelvormen beoefend waarvoor maar weinig ruimte nodig is. Men wordt hierin steeds creatiever.

De leerlingen krijgen eerst een aantal proeflessen, waarin zij verschillende sporten uitproberen. Vervolgens kunnen zij van één of meer verenigingen van hun keuze lid worden, waarna ze in de eigen wijk (rondom de eigen school) trainingen volgen. Soms wordt er ook bijde verenigingen getraind en bij een aantal sporten worden bij de verenigingen wedstrijden gespeeld. Het aantal schoolsportverenigingen is groeiende. Het zijn er nu (begin 2010), veertien, aan het einde van 2010 hoopt men dat het aantal vijfentwintig is. Zo’n 1500 kinderen zijn inmiddels lid geworden van een vereniging. De hoop is dat veel leerlingen ook na het PO lid blijven van een vereniging. De komende jaren worden concepten ontwikkeld om de deelname in het VO in stand te houden.

Lekker fit!
De Dienst Sport en Recreatie heeft in 2005 het programma ‘Lekker Fit!’ ontwikkeld, om de sportdeelname en een gezond eetpatroon bij (in eerste instantie) basisschoolleerlingen te stimuleren. Dit programma richt zich vooral op scholen in Rotterdamse wijken waar veel overgewicht voorkomt. Inmiddels neemt 50% van de scholen in Rotterdam deel aan Lekker Fit! Men heeft destijds bewust ingezet op kinderen in de lagere leeftijdscategorieën, omdat dat het meeste effect heeft. Als overgewicht op vroege leeftijd wordt voorkomen en als kinderen van jongs af aan gewend zijn te bewegen, is de kans het grootst dat zij ook op latere leeftijd nog een gezonde leefstijl hebben. Van dit programma draagt de gemeente grotendeels de lasten; zowel financieel als organisatorisch.

Het project bestaat uit een aantal verschillende onderdelen:

• Het sport- en beweegaanbod op deelnemende basisscholen is sterk geïntensiveerd. Alle kinderen van groep 3 t/m groep 8 besteden minimaal drie en maximaal vijf uur per week onder schooltijd aan sport en bewegen.
• Op school worden lessen gegeven over gezonde voeding en beweging.
• Er wordt jaarlijks een fittest gehouden, op basis waarvan zowel voor de individuele leerlingen als voor het project als geheel de resultaten in beeld worden gebracht.
• Er wordt extra hulp en advies geboden aan ouders.
• Er wordt ondersteuning geboden door een schooldiëtist.

De ‘Lekker Fit’-aanpak is gestart vanuit de brede school. Dit is een goede ingang: brede scholen worden immers geacht te voorzien in een naschools aanbod van onder meer sport en/of cultuur. Voor de financiering van Lekker Fit worden dan ook grotendeels brede school-middelen ingezet. De scholen die deelnemen aan Lekker Fit, worden wel wat op hun brede school-budget gekort, omdat zij anders dubbel gefaciliteerd zouden worden. Daarnaast worden er middelen ingezet uit de regeling combinatiefunctionarissen en NASB. Als regelingen aflopen, is het de bedoeling dat de gemeente dit financieel ondervangt.

Lekker Fit! VO
Ook op het VO is men gestart met het Rotterdam Lekker Fit! VO- programma, het sterkst gericht op de brugklas. Hier wordt in grote lijnen volgens dezelfde aanpak gewerkt als op het PO. Er moet echter rekening gehouden worden met een aantal verschillen tussen VO en PO:

• De behoeften van leerlingen in de VO-leeftijd veranderen. Sportbeoefening wordt meer onderdeel van de identiteitsontwikkeling. Het aanbod dient hierop aan te sluiten.
• Binnen de categorie jongeren die de gemeente met Lekker Fit! VO het liefst wil bereiken, ontbreekt vaak de discipline. De leefstijl van deze jongeren is veelal gericht op de korte termijn. Educatie over het ontwikkelen van een gezonde leefstijl slaat daardoor niet gemakkelijk aan.
• De jongeren hebben gemiddeld weinig vaardigheden op het gebied van sport. Daardoor ontbreekt het deze jongeren vaak aan zelfvertrouwen om aan sportactiviteiten deel te nemen. De drempel om zelf lid te worden van een vereniging is groot. Het is daarom belangrijk dat degenen die het aanbod verzorgen, beschikken over voldoende pedagogische vaardigheden om de jongeren op een zodanige manier te benaderen dat zij gemotiveerd raken en zich durven te laten zien. Op deze pedagogische vaardigheden wordt dan ook gelet bij het werven van nieuwe LO-docenten voor het VO.

Links
www.rotterdamsportsupport.nl
www.schoolsportvereniging.nl
www.lekkerfitopschool.nl
www.rotterdam.nl/sportenrecreatie
www.rotterdamlekkerfit.nl/

Hier kunt u het uitgebreide gespreksverslag van Rotterdam Sportsupport downloaden.
Hier kunt u het uitgebreide gespreksverslag van Rotterdam Sport & Recreatie downloaden.